Kritik uyarı: Su şebekelerinde 'truva atı' tehlikesi

Bilim dünyasından gelen son uyarı, içme ve kullanma suyu güvenliği konusunda endişeleri artırdı.

Hakemli bilimsel dergi Biocontaminant’ta yayımlanan araştırmaya göre; iklim değişikliği ve eskiyen su altyapıları, “serbest yaşayan amipler” (FLA) olarak bilinen mikroorganizmaların küresel ölçekte yayılmasını hızlandırıyor. Üstelik bu organizmalar, klor gibi güçlü dezenfektanlara ve yüksek sıcaklıklara karşı direnç geliştirmiş durumda.

ASIL RİSK MODERN SU SİSTEMLERİNE UYUM SAĞLAMASI

Kamuoyunda “beyin yiyen amip” olarak bilinen Naegleria fowleri, burun yoluyla vücuda girdiğinde neredeyse her zaman ölümcül sonuçlar doğurmasıyla tanınıyor. Ancak uzmanlar, bu türün yalnızca görünen tehlike olduğunu, asıl riskin modern su sistemlerine uyum sağlayan diğer amip türlerinden kaynaklandığını vurguladı.

Araştırmalar, amiplerin büyük bölümünün zararsız kabul edilmesine rağmen bazı türlerin şehir şebekeleri gibi insan yapımı su sistemlerinde hayatta kalabilecek şekilde evrimleştiğini ortaya koyuyor. Bu durum, güvenli olduğu varsayılan musluk sularını bile potansiyel bir risk alanına dönüştürüyor.

Çin’deki Sun Yat-sen Üniversitesinden çalışmanın başyazarı Longfei Shu, bu mikroorganizmaların tehlikesinin olağanüstü dayanıklılıklarından kaynaklandığını belirtti.

Shu’ya göre amipler, diğer birçok mikrobun yok olduğu koşullarda bile yaşamlarını sürdürebiliyor ve dezenfeksiyon süreçlerinden etkilenmeden varlıklarını koruyabiliyor.

SU SİSTEMLERİNDE “TRUVA ATI” GİBİ DAVRANIYORLAR

Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri ise bu amiplerin adeta birer “Truva Atı” gibi hareket etmesi. Tek hücreli bu canlılar, içlerinde zararlı bakteri ve virüsleri barındırarak onları klorlama gibi arıtma süreçlerinden koruyor. Bu durum yalnızca enfeksiyon riskini artırmakla kalmıyor, aynı zamanda antibiyotik direncinin su şebekeleri üzerinden yayılmasına da katkı sağlıyor.

İklim değişikliğiyle birlikte yükselen su sıcaklıkları ise sorunu daha da derinleştiriyor. Isınan iklim, sıcak seven amip türlerinin yaşam alanlarını genişleterek daha önce bu organizmaların görülmediği serin bölgelerde bile enfeksiyon vakalarının ortaya çıkmasına neden oluyor.

ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Bilim insanları, giderek büyüyen bu tehditle mücadele için insan sağlığı, çevre bilimi ve su yönetimini bir araya getiren “Tek Sağlık” (One Health) yaklaşımının benimsenmesi gerektiğini vurguladı.

SciTechDaily’ye göre çözüm önerileri arasında; su sistemlerinde daha sıkı izleme mekanizmaları, gelişmiş tanı yöntemleri ve enfeksiyon riskini daha kaynağında azaltacak ileri su arıtma teknolojilerinin devreye alınması yer alıyor.